In tegenstelling tot beweringen van de Landelijke Huisartsvereniging zijn wij goed bereikbaar bij zorgen en complicaties en hebben wij de achterwacht tijdens ANW-uren goed hebben geregeld.
Wat bieden wij?
Thuisabortus biedt online abortuszorg aan ongewenst zwangeren die minder dan 9 weken zwanger zijn. Deze zorg valt onder (het extra aanbod van de) huisartsenzorg, de medicamenteuze zwangerschapsafbreking. Dit aanbod leveren wij tussen 08:00 en 18:00 op werkdagen. Wij bieden:
- uitgebreide informatie op onze site
- mogelijkheid tot stellen van vragen, antwoord binnen 48 uur, bij voorkeur binnen 24 uur
- 24/7 toegang tot telefoon of chatdienst van Fiom voor psychosociale ondersteuning
- recept voor de abortuspil
- inbedding binnen de reguliere huisartsenzorg bij complicaties
- consultatie voor huisartsen die zelf de abortuspil voorschrijven
- nascholing
Hoe werken wij?
Na zorgvuldige beoordeling van het aanmeldformulier door een medewerker, wordt bij het voorschrijven het formulier opnieuw beoordeeld door de voorschrijvend arts (vierogenprincipe). Bij vragen benaderen wij de vrouw voor een telefonisch contact, korte emailreactie of bijvoorbeeld het verzoek een echo te laten maken. Deze kan nadien aan ons worden aangeleverd.
Wij sturen het recept naar de apotheek die de ongewenst zwangere heeft opgegeven. Behalve het recept ontvangt de apotheker ook een link naar het abortusdossier van de KNMP en naar de Leidraad Huisartsenzorg bij een onbedoelde zwangerschap. Eind 2024 zijn alle apothekers geïnformeerd.
Overdrachtsbrief aan eigen huisarts
De ongewenst zwangere zelf krijgt daarna een bericht van ons dat het recept is opgestuurd naar de opgegeven apotheek en we geven nogmaals de link naar de patiënteninformatiefolder zoals door huisartsen en apothekers is ontwikkeld. Tevens ontvangt zij een overdrachtsbrief voor de huisarts. De ongewenst zwangere mag zelf bepalen of zij deze brief doorstuurt naar haar huisarts of niet. Deze werkwijze is hetzelfde als bij de abortusklinieken.
Nazorg
Overdag tussen 08:00-18:00 kunnen wij per mail vragen beantwoorden van ongewenst zwangeren die de medicatie gebruikt hebben. Wij mailen vrouwen na 4 weken met nogmaals het verzoek de zwangerschapstest te herhalen. Voor haar anticonceptiegebruik verwijzen we haar naar haar huisarts.
Buiten deze tijden, dus in avond-, nacht- en weekend, worden eventuele complicaties opgevangen door een huisartsenpost. Deze hebben in het najaar van 2024 instructies gehad hoe om te gaan met vragen en klachten na gebruik van de abortuspil.
In die zin werken wij niet anders dan een gewone huisartsenpraktijk. Ook een huisarts die de abortuspil voorschrijft doet niet zelf de ANW-zorg, maar kan terugvallen op de huisartsenpost.
Op basis van de prevalentie van complicaties van een medicamenteuze abortus, verwachten we ongeveer 160 gevallen per jaar, verdeeld over 111 huisartsenposten.
Voor huisartsen die in de dagpraktijk of in de ANW dienst een patiënt treffen die de abortuspil heeft genomen is het goed om te weten dat de zorg niet anders is dan bij een patiënt met een miskraam, zie NHG Standaard Miskraam
Ook patiënten die bij een abortuskliniek zijn geweest of bij een collega huisarts en de abortuspil hebben gekregen, kunnen zich melden (in de dagpraktijk of) in de ANW diensten. Niet alle abortusklinieken hebben 24 uurs zorg geregeld. Zij verwijzen dan ook naar de huisarts voor nazorg.
De belangrijkste informatie die de dienstdoende huisarts moet weten, hebben we als protocol in het najaar 2024 aan alle HAP’s toegezonden en hebben wij hieronder weergegeven. Dit advies komt uit de Leidraad onbedoelde zwangerschap.
Protocol Huisartsenposten
Elke huisarts – ongeacht of deze zelf middelen voor een medicamenteuze abortus voorschrijft – kan hulp bieden in de ANW-dienst bij vragen over of klachten of complicaties van een medicamenteuze zwangerschapsafbreking. Waarschijnlijk doen huisartsen dit ongemerkt al veel langer aangezien vrouwen die deze medicatie via de gynaecoloog of abortuskliniek krijgen zich soms presenteren met hevig bloedverlies, al dan niet de reden vertellend. Klachten van een medicamenteuze zwangerschapsafbreking zijn vergelijkbaar met die van een (medicamenteus behandelde) miskraam. De adviezen van de NHG Standaard Miskraam zijn dan ook leidend. De belangrijkste items zijn:
• Treedt er 6 uur na gebruik van misoprostol geen bloedverlies op dan kan de vrouw vier extra tabletten misoprostol à 200 microg vaginaal inbrengen. Wij schrijven standaard een herhaalrecept misoprostol voor.
• Adviseer een NSAID als eerste keuze pijnstilling, bijvoorbeeld ibuprofen tot maximaal 2400 mg/dag aangevuld met paracetamol maximale dosering.
• Wees alert en nodig een vrouw uit op consult, bij de volgende klachten:
- 4 volle maandverbanden per uur gedurende 2-3 uur, of
- koorts boven 38 graden langer dan 4 uur, of
- toenemende buikpijn en vieze vaginale afscheiding.
• Verwijs bij persisterend hevig bloedverlies (> 4 volle maandverbanden/uur gedurende 2-3 uur) naar een gynaecoloog om een abortus incompletus uit te sluiten.
• Overweeg bij onverklaarde pijnklachten een EUG, zeker indien er anamnestisch risicofactoren daarvoor aanwezig zijn. Treedt bij verdenking EUG in overleg met de gynaecoloog.
• Verwijs naar de gynaecoloog bij aanhoudende koorts, zeker in combinatie met buikpijn en vieze afscheiding. Dit kan duiden op een PID. De huisarts kan zelf een PID of vermoeden daarvan behandelen mits echografisch is uitgesloten dat er geen restant in utero aanwezig is dat de ontsteking veroorzaakt.
• Vrouwen die zich melden met een positieve zwangerschapstest na een abortus kunnen op werkdagen overdag met hun huisarts een afspraak maken.
Evidence based practice
Online abortuszorg is net zo effectief en veilig als via een bezoek aan een arts, zo laat een Cochrane systematic review uit 2025 zien. De Amerikaanse College of Obstetricians & Gynecologists (ACOG) heeft vastgesteld dat de abortuspil net zo veilig is als een NSAID en minder dodelijk dan een erectiepil.
Wij werken volgens de hierboven genoemde Leidraad, deze is tot stand is gekomen door samenwerking tussen abortusartsen, gynaecologen, kaderhuisartsen, een jurist, vertegenwoordiger vrouwenorganisatie en apotheker. Enkele van ons hebben aan deze richtlijn meegewerkt en geven hierover scholing aan andere huisartsen.
Daarnaast baseren we ons op de Richtlijn Begeleiding bij het overwegen van een zwangerschapsafbreking van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen, op de WHO Guideline en de NICE Guideline.